
Kapıları 1927’de müze statüsünde açılan Mevlana Külleyesidir.
30 Kasım 1925 tarihinde yürürlüğe giren 677 Sayılı Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması Kanunu kapsamında, Mevlana Dergahı sahip olduğu kültürel envanter sebebiyle kapatılmaktan istisna tutulmuş, koruma ve tasnif süreçlerinin ardından 2 Mart 1927 tarihinde “Konya Asar-ı Atika Müzesi” adıyla ziyarete açılmıştır.
Selçuklu Sultanı 1. Alaeddin Keykubad, Mevlana’nın babası Bahaeddin Veled’e Sarayın gül bahçesini tahsis etmiş. Bahaeddin Veled, Moğol istilası nedeniyle Afganistan’ın Belh Bölgesinden ailesiyle göç edip Karaman’a yerleşmiş. Alaeddin Keykubad onun ününü duyunca ısrarla Konya’ya davet etmiş. “Sultanu’l Ulema” (alimlerin sultanı) unvanıyla tanınan Bahaeddin Veled, sarayda müderris olarak görevlendirilmiş.
1231’de Bahaeddin Veled’in vefatı ve buraya defnedilmesi sonrası Mevlana dergahın manevi lideri olarak görevi devralmış, burayı bir eğitim ve düşünce merkezine dönüştürmüştür.
Mevlana’nın ölümünden bir sene sonra 1274 yılında Konya’nın ileri gelenleri Kubbe-i Hadra’yı (Yeşil Kubbe) dönemin büyük mimarlarından birisi olan Bedrettin Tebrizi’ye inşa ettirmiş. Dört kalın sütun üzerine oturan Yeşil Kubbe 16 dilimli külah formunda ve yeşil / mavi çinilerle kaplıdır. Bu mistik mekanı kilometrelerce mesafeden görülebilir kılan bu yapı aynı zamanda Konya’nın da simgelerinden birisidir.
800 yılı aşkın bir gelenekten bahsediyoruz.
Depremlere, yangınlara ve yıkımlara maruz kalsa da bu yapı Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde restorasyonlar geçirdi. Belli başlı bazı çalışmaları paylaşmak isterim:
Kubbe-i Hadra İnşası (Selçuklu, 1274)
Kalem İşi Süslemeler (Yavuz Sultan Selim)
Semahane ve Derviş Hücreleri (Kanuni Sultan Süleyman, II Bayezid)
Deprem Sonrası Restorasyon (II. Mustafa)
Yangın Sonrası Detaylı Yenileme (Abdulhamit)
Cumhuriyet dönemi sonrasında ise ondan fazla bakım ve restorasyon çalışması var.
Dergah inşası statik kalmamış, her siyasi dönemde sistematik onarım ve eklemelerle geliştirilmiştir.
Mevlana Müzesi, günümüzde yıllık ortalama 3 milyon ziyaretçi bandıyla Türkiye’nin en çok ziyaret edilen ve en yüksek gelir üreten ilk üç müzesinden biridir.
Yazıyı Mevlana’nın güzel bir sözüyle noktalıyorum:
“Kapalı kapı yoktur, yanlış anahtar vardır.”
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mevlânâ Müzesi”. Kaynağı aç
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mevlânâ Külliyesi”. Kaynağı aç
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Bahâeddin Veled”. Kaynağı aç
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, “Mevlana Museum” broşürü, 2015. Kaynağı aç
- Wikipedia, “Mevlana Museum”. Kaynağı aç
- Türkiye Maarif Vakfı Küre Ansiklopedisi, “Mevlâna Müzesi”. Kaynağı aç
- TRT Haber, “Mevlana Müzesi 3 milyonun üzerinde ziyaretçi ağırladı”, 5 Ocak 2025. Kaynağı aç
- Daily Sabah, “Restorations reveal 500-year-old handiwork in Rumi’s tomb in Konya”, 17 Ocak 2019. Kaynağı aç
- Sözcü, “Tarikata, cemaate manifesto: 677 sayılı devrim kanunu”. Kaynağı aç