Gerçekten Çevre Dostu muyuz?

Gerçekten Çevre Dostu muyuz?

Artık bu kelimeyi kullanmak için belgelemek zorundayız.
27 Eylül 2026’da Avrupa Birliği’nde resmen yürürlüğe giren Greenwashing Kanunu artık doğal veya yeşil iddialarına belge zorunluluğu getiriyor. Avrupalı tur operatörleri için yeni bir dönem başlıyor.

“Greenwashing” tabirinin doğuşu da oldukça ilginç:
Çevreci Jay Westerveld, öğrenciyken araştırma gezisi sırasında sörf yapmak için Fiji’de Beachcomber Resort isimli otele uğrar. Kendisi yakınlarda bir pansiyonda kalıyorken temiz havlu aşırmak için gizlice girer. Banyoda havluların yer aldığı alanda bir kart dikkatini çeker. Buna göre otel yönetimi misafirlerden havlularını tekrar tekrar kullanmalarını talep ediyordu. Bu da daha az yıkama ve haliyle adanın ekosistemini ve mercan resiflerini koruma anlamına geliyordu. Ama Westerveld bunu ticari bir kaygı ile daha az maliyet olarak yorumladı. Yıllar sonra bu olayı hatırlatarak kendi makalesinde “Hepsi yeşil boyamada ortaya çıkıyor.” tabirini kullandı ve “greenwash” 1999’da sözlüklere isim olarak girdi.

Bu kelimenin atası ise “Whitewash” yani kireç ve sudan yapılan ve duvarı beyaz boyayla badana. Kirli bir duvarı hızlı şekilde temiz gösterdiği için aklama, bir kişinin ya da kurumun itibarını korumak anlamı taşıyor.

Dünyada çok meşhur greenwash örnekleri var:
Volkswagen dizel araçlarını yıllarca çevreci ve temiz teknoloji olarak tanıttı. Test sırasında kirliliği düşüren bir yazılım ile emisyon değerlerinin düşürüldüğünün tespiti üzerine yüksek cezalar aldı. 2015 yılında patlak veren bu skandal VW’ye 40 milyar dolara mal oldu.

KLM Havayolları 2021’de “Fly Responsibly” kampanyasını başlattı. Buna göre müşterilere ek ücret karşılığında CO2Zero adlı karbon dengeleme ürünü sundu. Reklamları da oldukça renkliydi: “Be a hero, fly CO2Zero” Mahkeme bu ve bunun gibi 19 ifadenin 15’ini yanıltıcı buldu ve 2024’te reklamlar sonlandı. Bu bir havayolu şirketine verilen ilk greenwash kararı.

Booking.com 2021’de “Travel Sustainable” programı ile doğaya saygılı otelleri belirleyerek ayrı bir kriter koydu. Ancak Hollanda Tüketici ve Piyasalar Otoritesi (ACM) programı yanıltıcı buldu. Booking.com 2024’te bu programı sonlandırmak zorunda kaldı. Yerine yalnızca bağımsız denetçi sertifikası olan otelleri ekledi ve buna göre bir filtreleme getirdi.

27 Eylül’de yürürlüğe giren bu kanun bizi de etkileyecek. Ancak büyük tur operatörleri önceden önlemini aldığı için zorlanmayacağız.
Kontrol altına alınacak bazı başlıklar:
Çevre dostu, yeşil, eco gibi ifadeler ancak kanıtlanmış bir sertifika programı ile kullanılabilecek.
Karbon dengelemesi satın alarak sıfır karbon ya da iklim dostu iddiasında bulunmak yasak. Kural yalnızca metni değil, görselleri, etiketleri ve markalamayı da kapsıyor.
Geçiş süresi yok; hala kullanımda olan eski kataloglar, web ve materyaller de kapsamda.

Birden fazla AB ülkesini etkileyen ihlallerde şirketlere cironun %4’üne, ciro bilinmiyorsa 2 milyon euroya kadar ceza öngörülüyor.

Kaynakça

  1. EUR-Lex, “Directive (EU) 2024/825 of the European Parliament and of the Council of 28 February 2024 (Empowering Consumers for the Green Transition)”. Kaynağı aç
  2. EUR-Lex, “Directive (EU) 2019/2161 (Omnibus Directive)”, 27 Kasım 2019. Kaynağı aç
  3. Wikipedia, “Greenwashing”. Kaynağı aç
  4. LGT, “Is the end of greenwashing in sight?”. Kaynağı aç
  5. Online Etymology Dictionary, “whitewash”. Kaynağı aç
  6. Wikipedia, “Volkswagen emissions scandal”. Kaynağı aç
  7. Clyde & Co, “First-ever greenwashing judgment against an airline delivered in the Netherlands”, 25 Mart 2024. Kaynağı aç
  8. Leigh Day, “KLM judgment: the intensifying scrutiny of corporate greenwashing across Europe”, 2024. Kaynağı aç
  9. ACM (Hollanda Tüketici ve Piyasalar Otoritesi), “Booking.com takes ‘Travel Sustainable’ program offline following ACM action”, 2024. Kaynağı aç
  10. PhocusWire, “Booking removes Travel Sustainable badge”, 2024. Kaynağı aç

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir