Ayasofya İçerisindeki Tek Mezar Kime Ait, Düşündünüz mü?

Ayasofya İçerisindeki Tek Mezar Kime Ait, Düşündünüz mü?

93 yaşında şehri yağmalayan Venedik Dükü Enrico Dandolo’ya.

1204 yılında Kudüs için planlanan 4.Haçlı Seferinin finansörü ve gizli yöneticisi Dandolo rotayı İstanbul’a çevirdi. Bu Hristiyan Şehrinin ilk defa Hristiyanlar tarafından yağmalanması anlamına gelir. Ayasofya başta olmak üzere kutsal emanetler ve altınlar, oldukları yerden sökülüp Venedik’e gönderildi.

İstanbul bu saldırıdan sonra bir daha eski günlerine dönemedi. Bugün Venedik San Marco Kilisesinde sergilenen “Zafer Kadrigası” isimli dört bronz at bile Hipodrom’un anıtsal giriş kapısından sökülüp götürülmüştür. Dandolo işgalden 1 yıl sonra öldü, tek isteği Ayasofya’ya gömülmekti ve vasiyetini yerine getirdiler.

Ayasofya Kutsal Bilgelik anlamına gelir ve bugün ayakta duran yapı aynı yerde inşa edilmiş üçüncü Ayasofya:
Konstantin 331’de şehri başkent yaptığında bugün Ayasofya’nın bulunduğu bu alanda ilk inşayı başlattı, 360 yılında tamamlandı. Çıkan bir yangında küle döndü.
İmparator II. Theodosius 415 yılında aynı yere ikinci Ayasofya’yı inşa etti. Bu yapı 532’deki Nika Ayaklanması sırasında yıkıldı. O ayaklanma, Justinianus’a ve artırdığı vergilere karşı Hipodrom’da patlak vermişti; toplanan halk, generali Belisarius komutasındaki ağır zırhlı birlikler tarafından kılıçtan geçirildi. Otuz binin üzerinde insan öldürüldüğü iddia ediliyor. Bu isyan sırasında ikinci Ayasofya da küle döndü. Bu yapıya ait kalıntılar bugün hala bahçededir.

Justinianus dünyanın en görkemli, en büyük yapısını yapmaya karar verdi. Mimar yerine bilim adamları ile çalıştı: Matematikçi İsidoros ve Anthemios. Sıra dışı inşaat teknikleri uyguladılar, bir kubbeyi iki yarım kubbe üzerine inşa etme fikri tarihte bir ilkti. Kendi kendini onaran harç ve olağanüstü hafif tuğlalar gibi radikal uygulamalarla bugünkü Ayasofya ortaya çıktı.

537’de yaptığı açılışta “Ey Süleyman, seni geçtim!” dediği rivayet edilir.
Gerçekten de yaklaşık bin sene dünyanın en büyük yapısı olarak tarihe geçer.

Hızla ve hatayla yapılan Ayasofya’ya son imzayı Mimar Sinan atar. Bina yıkılmak üzereyken kubbenin yanlış hesap nedeniyle elips şekline döndüğünü farkeden Sinan, binayı 8 payanda ile destekleyerek kubbeye yeniden daire şekline kavuşturur. Bu restorasyon sayesinde Ayasofya günümüze ulaşır.

Türkiye’de 8 Ayasofya daha var.
Bu ad İstanbul’a özel değil: ‘Kutsal Bilgelik’e adanmak yaygın bir Bizans geleneğiydi ve bir şehrin ana kilisesine bu adı vermek o şehri sembolik olarak imparatorluk merkezine bağlardı.

Müze olarak ziyaretçileriyle buluşan Ayasofya ibadete altı yıl önce bugünlerde açıldı. Yılda 6 – 7 milyon ile hala dünyanın en çok ziyaretçi çeken dini yapılarından birisi.
Bugün kubbesinden, minaresine derin bir restorasyon geçiriyor. Unesco’nun da yakından takip ettiği bu restorasyonla Ayasofya sonraki nesillere güvenle taşınacak.
Tarihi bir tezatlıkla yazıyı sonlandırıyorum: Ganimet Venedik’te, onu yağmalatan adam hala Ayasofya’nın içinde.

Kaynakça

  1. Wikipedia, “Enrico Dandolo”. Kaynağı aç
  2. Wikipedia, “Hagia Sophia”. Kaynağı aç
  3. TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ayasofya”. Kaynağı aç
  4. Wikipedia, “Horses of Saint Mark”. Kaynağı aç
  5. Wikipedia, “Nika riots”. Kaynağı aç
  6. TRT World, “How the Ottoman architect Sinan helped Hagia Sophia survive for centuries”. Kaynağı aç
  7. TRT Haber (AA), “Ayasofya’nın ana kubbesinde tarihi restorasyon başlıyor”, 14 Nisan 2025. Kaynağı aç
  8. Arab News (AFP), “Istanbul’s Hagia Sophia prepares for next big quake”, 16 Nisan 2025. Kaynağı aç
  9. Haber7, “Türkiye’deki bütün Ayasofyaların statüsü değişti”, 12 Temmuz 2020. Kaynağı aç

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir