Yolunuzu Kaybederek Antik Kent Keşfedebilir misiniz?

Yolunuzu Kaybederek Antik Kent Keşfedebilir misiniz?

Yıl 1958. Ara Güler Aydın’a bir baraj açılışını fotoğraflamak için gider. Barajı tam kadraj almak için şoförün de bilmediği yerlere, çok yükseklere çıkarlar. Gün boyu uğraşır, hatta şoförle kavga bile eder. Akşam dönüş yolunda şoför kestirme diye girdiği yolda kaybolur.

Geceyi geçirmek için Geyre adında küçük bir köyde dururlar. Asıl macera burada başlar:
Köyün kahvesine girdiğinde gördüğü manzaraya şaşırır: Adamlar gaz lambası ışığında antik bir Roma sütun başlığı üzerinde kağıt oynuyorlardır. Düşünün elektrik bile yok.

Sabah erkenden köyü gezmek için makinesi ile yola çıkar.
Halk lahitlerin içinde çamaşır da yıkıyor, üzüm ve zeytinyağı da süzüyor. Özetle ahalinin tarihte yaşadığını keşfeder. Hatta “Tarih ve bugün iç içe yaşıyor. Dünyada böyle bir yer görmedim.” der.

İstanbul’a döndükten sonra fotoğrafları yerel basınla paylaşır ancak ilgilenen olmaz. Yaşadıklarını eşine tercüme ettirerek içeriği İngiliz dergisi Architectural Review’e yollar, yazı 4 sayfa olarak yayınlanır.
Sonrasında meşhur Amerikan Dergisi Horizon, Güler’e ulaşarak fotoğraf ve makale ister. Bunun üzerine 3 gün boyunca gidip renkli çekimler yapmış. Horizon dönemin en önemli dergisi ve haberin yazısını da kıymetli bir isme yazdırmak istemiş ve New York Üniversitesi’nden filolog Prof. Kenan Erim’e ulaşmış ve yazı onun imzası ile yayınlanmış.
Erim, 1961’de NYU adına kazıları başlattı, ölümüne kadar çalışmaya devam etti. Vasiyeti üzerine hükümetin özel izniyle şehre defnedildi. 1995’te kazıya Oxford Üniversitesi de dahil oldu.

Aphrodisias Temmuz 2017’de UNESCO Dünya Mirası listesine kabul edildi. Neden mi?
Çünkü kent dokusu, mermer ocağı, heykellerin yapıldığı atölye ve bu atölyeye heykeltıraş yetiştiren akademi hep beraber. Dünyada bunları bir yerde barındıran tek örnek ayrıca en katmanlı antik kentlerinden birisi. 7000 yıllık bir tarihten bahsediyoruz. Tiyatro alanında MÖ 5800’e ait kalıntılar var.

Paganlar tarafından Hac mekanı olarak kabul edilen Aphrodisias, yakın coğrafyadan hacı adaylarını ağırlamış.
Öyle ki 15bin nüfuslu kentte 30bin kişilik bir stadyum, 8bin kişilik tiyatro var. Yani aynı anda yaklaşık 40bin kişiyi ağırlayabilen bir kapasite.

Şehir Roma İmparatorlarının da gözdesi: Antonius, Roma’nın iç savaşları sırasında Aphrodit Tapınağı’na sığınma hakkını teyit etti ve şehir dini dokunulmazlık statüsü kazandı.
“Bütün Asya’dan kendim için seçtiğim tek kenttir.” demiş Augustus ve MÖ 38’de yazdığı mektupta bahsetmiş.
Bu ilgi sayesinde şehir 300 sene Roma’ya vergi ödememiş.

Çıkan eserleri sergilemek için 1979’da Aphrodisias Müzesi kuruldu. Kazıdan çıkan popüler eserler burada sergileniyor.

Bugün bu şehri yine konuşuyor olurduk ama kesinlikle böylesine tutkulu bir hikaye dinleyemezdik. Anadolu dünyaya yeniden öğretmesi gereken çok şey biliyor ve her gün bizi şaşırtmayı başarıyor.

Dünya mirasını bu bayrak altında gelecek nesillere bırakmak ayrı bir gurur.

Kaynakça

  1. Smithsonian National Museum of Asian Art, “Ara Güler and the Lost City of Aphrodisias”. Kaynağı aç
  2. Aphrodisias Ören Yeri, “Who is Ara Güler?”. Kaynağı aç
  3. Habertürk, “Ara Güler’in keşfettiği kent: Aphrodisias”, 18 Ekim 2018. Kaynağı aç
  4. Aphrodisias Ören Yeri, “Professor Doctor Kenan Tevfik Erim”. Kaynağı aç
  5. Oxford University, “Aphrodisias Excavations”. Kaynağı aç
  6. Aphrodisias Excavations (NYU), “About the Project”. Kaynağı aç
  7. UNESCO World Heritage Centre, “Aphrodisias”. Kaynağı aç
  8. Britannica, “Aphrodisias”. Kaynağı aç
  9. Aphrodisias Ören Yeri, “About Aphrodisias”. Kaynağı aç
  10. Aphrodisias Ören Yeri, “Aphrodisias Museum”. Kaynağı aç

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir